Artykuł 32 konwencji CMR: dlaczego trzyletnie archiwum bywa za późne

Nadpłata na fakturze przewoźnika nie znika. Znika prawo do jej żądania.

Rok, nie trzy lata

Artykuł 32 konwencji CMR stanowi, że roszczenia wynikające z przewozu podlegającego konwencji przedawniają się po upływie jednego roku.

Trzy lata mają zastosowanie wyłącznie w przypadku winy umyślnej lub niedbalstwa, które według prawa sądu rozpoznającego sprawę jest z nią równoznaczne. I to jest istotne: o tym, czy zachowanie ma taki charakter, rozstrzyga sąd, a nie strona zgłaszająca roszczenie. Opieranie się z góry na trzech latach jest ryzykowne.

Bieg nie rozpoczyna się od daty faktury

Intuicyjnie wydawałoby się, że termin biegnie od otrzymania faktury. Konwencja mówi inaczej.

W razie częściowego zaginięcia, uszkodzenia lub opóźnienia — od dnia wydania przesyłki. W razie całkowitego zaginięcia — po upływie trzydziestu dni od umówionego terminu albo sześćdziesięciu dni od przyjęcia towaru.

We wszystkich innych przypadkach — po upływie trzech miesięcy od zawarcia umowy przewozu.

Nadpłata na fakturze, błędnie zastosowana stawka, błąd w dopłacie paliwowej i duplikat należą do tej ostatniej kategorii.

Dnia początkowego nie wlicza się do terminu.

Co to znaczy w liczbach

Umowa zawarta 1 marca 2025 r. Termin rozpoczyna bieg 1 czerwca 2025 r. i kończy się 2 czerwca 2026 r.

Piętnaście miesięcy od umowy. Nie trzy lata.

Jeśli audyt zostanie przeprowadzony we wrześniu 2026 r., roszczenia z tej umowy są już przedawnione — choć faktury leżały w archiwum zaledwie osiemnaście miesięcy.

Kiedy CMR nie ma zastosowania

Zakres artykułu 32 jest szeroki: obejmuje nie tylko roszczenia oparte na konkretnych artykułach konwencji, lecz wszystkie roszczenia związane z przewozem podlegającym CMR.

Ale umowa spedycji nie jest umową przewozu. Do umowy spedycji związanej z przewozem międzynarodowym artykuł 32 nie ma zastosowania i obowiązuje termin krajowy, zwykle dłuższy.

Oznacza to, że ta sama nieprawidłowość może mieć zupełnie inne okno w zależności od tego, jaka umowa została podpisana. Tę kwestię warto wyjaśnić przed audytem, a nie po nim.

Wniosek praktyczny

Pierwsze pytanie przed rozpoczęciem nie brzmi „ile możemy znaleźć”. Pierwsze pytanie brzmi „co jeszcze może być zgłoszone”.

A jeśli coś wkrótce się kończy, warto złożyć reklamację wcześniej — ponieważ pisemna reklamacja zawiesza bieg przedawnienia.