ETS-toeslag in de zeevracht: waaruit hij bestaat en wat controleerbaar is

Sinds januari 2024 valt de zeevaart onder het EU-emissiehandelssysteem. De invoering verliep geleidelijk: in 2024 moesten rederijen 40% van hun emissies dekken, in 2025 — 70%, en vanaf 2026 geldt de volle, 100% reikwijdte. Vanaf 2026 vallen niet alleen kooldioxide maar ook methaan en distikstofoxide onder het systeem.

De kosten geven rederijen door aan de klant als aparte factuurregel. De hoogte daarvan is in twee jaar tijd fors gestegen: als de toeslag in 2024 nog ongeveer 1% van de basisvracht uitmaakte, liep die begin 2026 op de route Azië–Noord-Europa op tot ongeveer 6–7%, gemiddeld rond 168 USD per 40ft droge container.

Wat in de toeslag überhaupt controleerbaar is

De toeslag bestaat uit twee delen, en het is de moeite waard om ze te scheiden, want slechts één ervan is controleerbaar.

De reikwijderegel staat in de wet. Hoeveel emissies onder het systeem vallen, bepaalt de rederij niet zelf. Voor een reis tussen twee EER-havens geldt een reikwijdte van 100%. Voor een reis van een EER-haven naar een niet-EER-haven of andersom — 50%. Voor ligtijd in een EER-haven — 100%. Het systeem geldt voor schepen vanaf 5.000 brutoton.

Als een toeslag berekend wordt op basis van 100% voor een reis waarvoor 50% geldt, is dat een factuurfout met een wettelijke grondslag.

De hoogte van de toeslag is een commerciële beslissing. Er bestaat geen uniforme branchestandaard voor hoe een rederij haar ETS-kosten over containers moet verdelen. Elke rederij hanteert haar eigen methodiek, de inputs daarvan zijn doorgaans niet openbaar, en de tarieven worden per kwartaal herzien.

Dat betekent dat de vraag "is de toeslag juist" geen eenduidig antwoord heeft. De vraag "is de reikwijdte correct toegepast" — wel.

Hoeveel een reikwijdtefout kost

Bij een toeslag van 168 USD voor een 40ft container betekent een foutieve toepassing van 100% in plaats van 50% ongeveer 84 USD overbetaling per container.

Belangrijk is dat zo'n fout niet toevallig is. Als het systeem van de rederij de route verkeerd classificeert, herhaalt de fout zich voor elke container op dezelfde route gedurende de hele periode. Voor een stroom van duizend containers is dat ongeveer 84.000 USD per jaar.

Dit is een illustratieve berekening op basis van publiek gepubliceerde toeslaghoogtes, geen bevestigde statistiek.

Wat vaak ontbreekt op de factuur

Het grootste praktische obstakel is eenvoudig: veel rederijen vermelden op de factuur niet welke reikwijdte is toegepast. U ziet het bedrag, maar niet de basis.

In dat geval is controleren onmogelijk — u moet de rederij vragen de voor dat specifieke B/L toegepaste reikwijdte te vermelden. Dat is een legitiem verzoek, en het is de moeite waard om er standaardpraktijk van te maken, want zonder dat blijft de toeslag in beginsel oncontroleerbaar.

Wat geen ETS is

Op facturen staan ook andere decarbonisatietoeslagen — bijvoorbeeld FuelEU Maritime. Dat is een aparte verordening met eigen regels en een eigen berekening. Dat er twee milieutoeslagen op een factuur staan, is op zich geen dubbele facturering.

Alleen dezelfde ETS-toeslag die tweemaal voor hetzelfde B/L in rekening is gebracht, geldt als dubbele facturering.

Controle van emissietoeslagen