Morze i lotnictwo
Dlaczego dopłaty ETS nie są jednolite i co to oznacza w negocjacjach
Opublikowano: 2026-09-20
Artykuł napisał Vytautas Natys, prezes UAB NVGroup.
Dwóch przewoźników, ta sama trasa, ten sam typ kontenera, ten sam miesiąc — a dwie różne dopłaty ETS. To nie błąd i warto to zrozumieć, zanim zacznie się o to spór.
Standardu nie ma
Zasada zakresu wynika z przepisów, ale obliczenie dopłaty — nie. Nie ma jednego standardu branżowego dotyczącego tego, jak przewoźnik powinien rozdzielać swoje koszty ETS na kontenery.
Każdy stosuje własną metodykę. Dane wejściowe — efektywność statku, wypełnienie rejsu, rodzaj paliwa, okres rozliczeniowy, prognozowana cena uprawnień — zwykle nie są publiczne. Stawki są weryfikowane co kwartał.
Oznacza to, że różnica między dopłatami dwóch przewoźników może wynikać zarówno z realnej różnicy kosztów, jak i z różnej marży.
Co pokazują analizy
W analizie z początku 2026 r. na trasie Azja–Europa Północna ogłoszona dopłata jednego dużego przewoźnika sięgała około 59 € za TEU, podczas gdy modelowany rzeczywisty koszt wynosił około 45 € za TEU. Różnica około 14 € za TEU.
W skali jednego rejsu takie różnice szacowano od kilku tysięcy do kilkudziesięciu tysięcy euro w zależności od przewoźnika, a w jednym przypadku na trasie Chiny–Niemcy rozbieżność sięgnęła około 325 000 €.
Obraz ogólny: w 2025 r. rachunek ETS żeglugi kontenerowej przekroczył 1,4 mld USD, a na 2026 r. prognozuje się około 2,7 mld.
Dlaczego tego nie można zakwestionować
Dopłata nie jest błędnie obliczoną fakturą. To cena, którą przewoźnik ogłosił i którą zgodziłeś się płacić, podpisując umowę lub przyjmując ofertę.
Nie ma podstawy umownej do żądania zwrotu. Roszczenie oparte na tym, że dopłata jest wyższa niż modelowane koszty, nie miałoby perspektyw.
Warto to rozumieć, bo inaczej łatwo stracić czas na spór, który nie może zakończyć się wynikiem.
Gdzie to jest realnie przydatne
W negocjacjach.
Kiedy idziesz negocjować umowę na kolejny rok, różnica między pytaniem "dlaczego wasza dopłata jest wysoka" a stwierdzeniem "według naszych danych wasza dopłata na tej trasie w ciągu roku przekroczyła modelowany poziom kosztów o X euro za TEU" jest zasadnicza. Pierwsze to opinia, drugie — pozycja negocjacyjna.
W praktyce oznacza to, że dopłaty ETS warto gromadzić jako osobną pozycję w podziale na trasy i przewoźników, a nie pozwalać, by ginęły w łącznej kwocie frachtu. Pod koniec roku staje się to tabelą porównawczą.
Weryfikacja jest technicznie możliwa
Niezależne przeliczenie jest możliwe: emisje rejsu można modelować na podstawie danych o ruchu statków, cena uprawnień jest publiczna, zasada zakresu wynika z przepisów. Taką usługę oferuje już kilku dostawców, a duzi nadawcy ładunków zaczynają sprawdzać fakturę po fakturze.
Ale wynik zawsze pozostaje taki sam: to punkt odniesienia do negocjacji, nie podstawa roszczenia.